व्यक्ति र प्रणाली एकै हैन
त्यसताले राजीनामा दिने हो, त्यस्तालाई त्यहाँ बस्ने अधिकार पटक्कै छैन। जहाँ समाज, पृथ्वी र व्रह्माण्डको हितकालागि जनताले प्रणाली र प्रक्रियाको अाधारमा पुर्याएको छ।
अर्थात आधुनिक अवधारणामा विश्वास राख्ने एक राज्य त्यसको आफ्नै प्रणाली, नियम, कानुन, प्रक्रिया र संविधानले चलेको हुन्छ। राज्य बाट त्रुटि हुन्छ भन्ने कल्पना गरिएको हुदैन र त्रुटि भए वा गरे त्यसको जवाफदेहिता उक्त पदभारमा बस्ने व्यक्तिले जिम्मेवारी लिनुपर्ने हुन्छ। उक्त व्यक्तिले गरेको त्रुटि अक्षम्य हुन्छ जो कानुनको दायरा भित्र अनिवार्य ल्याउनु पर्दछ, त्यस्ता प्रतिनिधि पात्र वा अख्तियार दुरुपयोगमा सहभागी हुनेलाई। राज्यको नियत र गलतीलाई भुल सम्झिने बिचार सरासर फटाही र लुटको समर्थन गर्ने समाजको हित विपरीत अभिव्यक्ति हुन जान्छ। व्यक्तिको व्यक्तिगत जीवन र मानवता वा मानवीय त्रुटि हुन्छ र त्यो मान्यता समाजमा हुन्छ त्यसमध्ये केही विचलन मानिन्छ भने केही अपराध मानिन्छ। विचलन समाजले अस्विकार गरेको हुन्छ जो कानुनी दायरामा ल्याईदैन त्यसैले त्यो क्षम्य जस्तै हुन्छ। तर तै व्यक्तिले केही जानिनजानी गरेका केही कार्यहरू अपराध ठहरिन्छ जो ढिलो चाँडो कानुनी दायरामा ल्याईन्छ र प्रक्रियामा जान्छन्।
राज्य एक संस्था हो, भावनामा बहकिएर त्यो राज्यलाई व्यक्तिको मानवीय संवेदनशीलता आवेग र निर्णय संग कहिले पनि र कसैले पनि जोड्न मिल्दैन। राज्यको अंग वा निकायमा कुनै पद धारण गरेर बसेको व्यक्तिले गरेको त्रुटि लाई गलती नमानी त्यसलाई भ्रष्टाचार मानिन्छ जो दणडनिय हुन्छ। त्यसैले राज्यको अख्तियार लिएर बसेको व्यक्तिको गलत निर्णय अख्तियार दुरूपयोग मानिन्छ जो राज्यको प्रणाली भन्दा बाहिर गएको मानिन्छ। त्यसैले अख्तियारमा नबसेको व्यक्ति र राज्यको कर्तव्य पालनामा अख्तियार लिएर बसेको व्यक्ति, व्यक्ति नभई राज्य हुने हुनाले कहिलेपनि तुलना गर्न नमिल्ने विषयको ज्ञान सबैलाई हुन जरुरी छ।
व्यक्ति व्यक्ति हो जहाँ मानवीय त्रुटि सामाजिक हिसाबमा स्विकार्न र सुधार्न सकिन्छ तर राज्य एक प्रणाली हो जो प्रणालीको सिद्धान्तमा चलेको हुन्छ त्यसैले अक्षम हुन्छ। यदि कसैको अभिव्यक्ति राज्य र व्यक्ति विचको भिन्नता छुट्याउन नसक्ने र तुलना गर्दछ र मानवीय त्रुटि भन्दछ वा मान्दछ भने त्यस्तो विचार अन्जान वा बालक मस्तिष्क वा नातावाद कृपावाद, पक्षपाती वा ढाकछोप संग सम्बन्धि हुनसक्छ भन्ने यकिनले भन्न सकिन्छ। जो अाम नागरिकको हित विपरीत अभिव्यक्ति हो। यदि राज्यले कनै त्रुटि वा जनताको हित विपरीत निर्णय लिन्छ वा चोट पुर्याउने कार्य गर्दछ भने ऐनवक्तपर नैतिकताको आधारमा राजिनामा दिएर कानुनी प्रक्रियामा सहभागी भई न्यायको सिद्धान्त अनुरूप निर्णय स्विकार्नु पर्दछ।
यदि राज्यको त्यो अख्तियार लिएको व्यक्तिको निर्णयलाई आम नागरिकको मानवीय त्रुटी संग तुलना गरेर माफी दिनु पर्दछ भन्ने कुनै पनि अभिव्यक्ति नै नातावाद, कृपावाद वा अनैतिकता र घुसखोरको पक्षपोषण मान्दा गलती हुन्न। त्यो गलती नभई अपराध हो। त्यो भ्रष्टाचार हो। त्यो अख्तियार दुरुपयोग हो। त्यही मुताविक हदै सम्मको कार्वाही हुनु पर्दछ भन्ने संवैधानिक प्रणालीमा विश्वास राख्नु र प्रक्रियामा अघि बढनु नै विधिको शासन कहलिन्छ। व्यक्तिको दैनिकी र राज्य प्रणालीको आफ्नो दैनिक प्रक्रिया र निर्णय एकै हैन भन्ने सबैले बुझ्नु पर्छ। व्यक्तिले मानसिक संतुलन गुमाउन सक्छ तर राज्यलाई जस्तोसुकै परिस्थितिमा आफ्नो संयमता गुमाउने छुट हुदैन।
No comments:
Post a Comment