लाचार राज्यका आक्रोसीत जनता

 जब राज्यले विकास, समृद्धि र न्याय भन्दै सपना देखाउदै विश्वासघात गर्दछन्, भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलता भन्दै जनता झुक्याउने कार्य गर्दछ, नीति नियम, ऐन कानुन र योजनाको कार्यान्वयन पक्ष फितलो हुन्छ तब १७ हजार मारिन्छन् भने राजनैतिक स्टन्टको नाममा समर्थकहरूले जनप्रतिनिधि र राष्ट्रसेवकहरूलाई ट्वाईलेटमा थुन्ने, झापट हान्ने, कालो मोसो दल्ने, जुत्ताको माला लगाएर बजार डुलाउने जस्ता क्रियाकलाप हुने रहेछ समाजमा । 

हिजोका दिनमा राज्यव्यवस्था परिवर्तनकालागि क्रान्तिका नाममा वा विद्रोहलाई दमन गर्ने नाममा मेसिनगनले बगाएको रगत आज सम्म आलो नै छ चाहे त्यो राज्य पक्षबाट होस् वा विद्रोही पक्षबाट । आजको दिन सम्म आई पुग्दा हत्यालाई मात्र हिंसा मान्ने समाजको हिंसा प्रतिको सम्मोहन थोरै पनि परिवर्तन नभएको तथापि शैली मात्र परिवर्तित देखिन्छ । यस्ता क्रान्ति वा सामाजिक बहिस्कार गर्ने नाममा हिंस्रक गतिविधिमा सहभागी हुनु वा समर्थन गर्नु पनि हिंसा प्रतिको सम्मोहन नहोला भन्न सकिन्न । यो तब हुन्छ जब जनताको राज्य र कानुन प्रतिको विश्वास हटेको हुन्छ । यसलाई कमजोर राज्यको कमजोर व्यवस्थापनको संकेत पनि मान्न सकिन्छ ।

निर्दोष वा दोषी जो कोहीलाई कालो मोसो दलिदिएर, जुत्ताको माला लगाईदिएर बजार परिक्रमा गराउनु पनि हिंसा नै हो भन्ने चेतना हुदाहुदै यस प्रकार कुनै व्यक्ति प्रति गरिने व्यवहारले उक्त व्यक्तिमा पारिएको वा पर्नगएको प्रत्यक्ष परोक्ष गहिरो असरमा संलग्न हुनु पनि हिंसा प्रतिको आकर्षण हो । समाजमा राजनीतिक स्टन्टको नाममा होस् वा क्रान्तिका नाममा गरिएको भाटे कार्यवाही वा हत्या हिंसा जस्ता क्रियाकलापको जिम्मा र जवाफदेहिता राज्यले लिनु पर्दछ । न्याय र सुशासन कायम गराउन बनेको राज्य र कानुन जब भ्रष्ट हुन्छ त्यसको दोष राज्य आफैले लिनु पर्दछ नकि कुनै राजनीतिक दल वा समूह । 

जब समाज अन्धविश्वास, नातावाद, कृपावादमा विश्वास राख्दछ तब राज्य कमजोर बन्दछ । कमजोर मुलुकमा राज्यको कार्यान्वयन पक्ष फितलो हुन्छ भने राज्य कर्तव्यविमुख साथै उत्तरदायित्व बाट पन्छिन्छन् । तब राज्यमा आर्थिक, नीतिगत भ्रष्टाचार बढ्दछ जसको परिणाम हो आजको नेपाल । जहाँ राज्य लाचार हुन्छ त्यहाँ अन्याय र गरिबी हुन्छ र जहाँ गरिबी हुन्छ त्यहाँ आक्रोस हुन्छ । आक्रोसले हिंसामा विश्वास राख्दछ । अर्थात जब असमानता र अन्यायले सृजना गरेको गरिबी जागदछ तब देवता र वेद पुराण पनि कुना पस्दछ ।

फोटो स्रोत