धर्मको नाममा सरल र सुन्दर हिन्दु सम्प्रदाय भित्र लुकेको अमानवीय अभ्यास र कटरताले पवित्र समाजलाई जटिल र रोगी बनाएको हुन सक्ने कुरा भारतको राजनीतिककर्मीले बुझेका थिए। महात्मा गान्धीले नेहरूलाई सुझाएका थिए कि भारतको संविधान शोषित पीडित समुदाय बाट लेखिनु पर्दछ भनेर। 

अछुत वर्ण बाट प्रतिनिधित्व गर्ने एक्काइसौं शताब्दीका बुद्ध, भारत रत्न डा. भीम राओ आंबेडकर भारतका संविधान निर्माता थिए भन्ने ऐतिहासिक विषयले सामाजिक परिवर्तन ल्याउन खोजेको गहकिलो नजिर देख्न पाइन्छ। त्यो कटरता बोकेको सामाजिक संस्कार क्रमै संग मानवतावादी हुँदै गइरहेको छ भन्ने कुरा नकार्न सकिन्न, तर आज पनि त्यसको अवशेष प्रयाप्त मात्रामा नदेखिने भने होईन।

नेपाली समाजले भारतिय सामाजिक, राजनीतिक, आर्थिक ऐतिहासिक संघर्ष बाट पाठ सिक्नु पर्ने देखिन्छ। किनकि नेपाली समाजको प्रगतिको कारण र बाधक हिन्दु सम्प्रदायको संस्कार नै हो भन्ने कुरा स्विकार्न पछिहट्नु वा अन्यलाई दोष देखाउनु ले नेपालको भविष्य अन्धकारमा धकेलिनेछ। किनकि नेपालमा भएको जनसंख्याको अन्दाजी ८३% हिन्दु संस्कार बाट निर्मित समाजको बाहुल्यता छन् भन्ने तथ्यांक बोकेको प्रमाण देखिन्छ। 

आफ्नो कुल वंशले मानि आएको धार्मिक सम्प्रदायको संस्कार परंपरा भन्दा माथि उठेर समाजलाई आफ्नो नैसर्गिक अधिकार र प्रजातान्त्रिक समाजवाद बुझाउन खोज्ने चमत्कारीक व्यक्तित्व महामानव विश्वेश्वरप्रसाद लाई हामीले सदैव स्मरण गरिरहनुले मानवताको पवित्र पाठ सिकाइरहने छ।