यो मानव जगत र समाजमा हरेक वर्ण, वर्ग, लिङ्ग, भूगोल कुनैन कुनै दृष्टिकोण वा पक्षबाट समावेशीकरण र बहिष्करणमा परेको हुन्छ, अर्थात हरेक मानव समावेशीकरण र बहिष्करणमा परेको हुन्छ।  नेपाली समाजमा मात्र नभई विश्वसमाजमा सामाजिक, आर्थिक, राजनैतिक, सांस्कृतिक समावेशीकरण र बहिष्करण गौतमबुद्ध को समय भन्दा अगाडि देखिको हो जो समाजले आजको समयमा  पनि त्यो विषय जीवित राखेको देखिन्छ तर केही परिमार्जित र अझ जटिल अवस्था राखेको देखिन्छ।

गौतबुद्धले बुद्धत्व प्राप्त पछि शुद्र महिलाले पकाएको खिर खाएर आफ्नो व्रत तोडेका थिए। जयस्थिती र जंगबहादुरहरूले यसलाई कानुनी रूपमा संस्थागत गरेका मात्र हुन्। समाजमा विभेद र असमानताको अवस्था जयस्थिती, पृथ्वीनारायण र जंगबहादुरलाई आरोप लगाएर समाज आाफु पानी माथिको ओभानो बन्न खोजेको स्पष्ट देखिन्छ। समग्रमा समाजको मनभित्र यस्ता अन्याय, असमानता र बहिष्करण (exclusion) वाहक जयस्थिती, पृथ्वीनारायण र जंगबहादुरहरू आज पनि जिवित छन् भन्न कुनै हिचकिचाहट नमानदा हुन्छ यो विश्वसमाज र नेपाली समाजमा। तामाङ समुदायलाई परिचर भन्दा माथि जागिर खान  नदिने नेपाली समाज र राज्यले अझ पनि त्यस्तो विचार बोकेको छ भन्ने विषय समाजमा देखिएको संरचनात्मक असमानता, वा सामाजिक-आर्थिक असमानता, लगायतले प्रमाणित गरेको देखिन्छ। 

धर्म, वर्ण, लिङ्ग, भूगोल, वर्गको आधारमा समाज र राज्यमा कोही समावेशीकरण र बहिष्कारण हुनुले नेपाली समाजको विकास र समृद्धि प्राप्तिको लक्ष्य असम्भव हुन्छ। कसैलाई छुटाएर, कसैको चित्त दुखाएर,, कसैलाई गिराएर, कसैलाई हेपेर, कसैलाई थिचेर, सभ्य समाजको निर्माण कदापि हुदैन। नेपाली समाज भित्र जसरी सामाजिक बहिष्कारण (Social Exclusion- Jordi Estivill-2003) छ त्यसरीनै सिङ्गो नेपाली समाज वा नेपाल विश्वसमाज बाट बहिष्ककरणमा परेको छ। तर यो असमानता, विभेद, शोषण, बहिष्करण विश्वव्यापी सन्दर्भ हो जसले पृथ्वी मात्र नभई व्रह्माण्डलाई नै असर गरिरहेको छ।