पुँजीवाद: एक विष वृक्ष (Capitalism: The Venomus Tree)

 पुँजीवाद: एक विष वृक्ष  (Capitalism: The Venomus Tree)

मानवतावादको जहाज डुबीसकेको छ तथापि हामी मानव पुँजीवाद (Capitalism)को आर्थिक संस्कृति (Economic culture) र सामाजीकरण (Socialization) भन्दा बाहिर निक्लन सकेको छैनौं वा चाहदैनौं । पुँजीवादले माता प्रकृतिको दोहन गरिसक्यो भने अर्को तर्फ मानव मस्तिष्कले गुणस्तर सम्भावना बोकेको सुन्दर चेतना तथा मानवतावाद (Humanism) ध्वस्त बनाई सकेको अनुभव गर्न सकिन्छ । यस्ता निश्चित अनिष्टलाई समयमै बुझ्न नसके यसले अपुरणीय क्षति गर्ने निश्चित छ । पुँजीवादले लादेको (Imposed) वा ईन्जेक्टगरेको (Injected) आर्थिक निर्धारणवाद (Economic Determinism) तथा अर्थकेन्द्रित (Economic Centric) भ्रमको चेतना बाट हामी मानव चाँडो भन्दा चाँडो निक्लिन वा निकाल्न जरुरी छ । 

मानव खुशी (Human Happiness) सहितको गुणस्तर जीवनप्रत्याशा (Quality life expectency) माथिको पुँजीवादले गर्दैगरेको हत्याको प्रयास तथा अभ्यासको आक्रमण बुझ्न र बुझाउन जरुरी छ । हामी मानवले मानवलाई अर्थ प्रधान (Economic centric) नभई प्रकृति प्रधान (Environment friendly) सामाजीकरण संस्थागत गर्न जरुरी छ । आजसम्मको अर्थप्रधान संस्कृतिले आफुलाई तथा समाजलाई कति लाभ वा नोक्सानी भईरहेको छ त्यसको वैज्ञानिक तथा बौद्धिक अध्ययन वा खोज (Scientific & Intellectual study and research) र छलफल चलाउन जरुरी देखिन्छ । 

स्वादिलो आर्थिक फल फल्ने पुँजीवादको विष वृक्ष (Capitalist Venomus Tree)ले माता प्रकृति (Mother nature)को विनाश साथै मानवतावाद ध्वस्त बनाईरहेको स्पष्ट देख्न सकिन्छ । प्राकृतिक वातावरण (Natural environment)मा आएको परिवर्तित प्रकृति जस्तै अतिवृष्टी, अनावृष्टी, ग्लोबल वर्मीङ, हिउँ नपर्नु लगायत । मानवमा भएको मानवतावादमा पुग्दै गरेको क्षति जस्तै आर्थिक निर्धारणवाद, सामाजिक अन्तरक्रिया (Social interaction)को अभ्यासमा लाभमुलक उदेश्य, अप्राकृतिक खाद्यान्नको उत्पादन र उपभोग (Unnatural food production and consume) , मजदुरीकरण/गरिबीकरण (Pauperization), उपभोक्ता बन्ने र बनाउने लगायत । त्यसै गरि विज्ञान र प्रविधि (Science & Technology)को सामाजिक जमिनमा मानव मालीले हुर्काईएको यो पुँजीवादी वृक्षको आर्थिक फल भित्रको मुनाफाको बिज रक्त बिज झै विषालु छ जो दिन दुई गुना रात चौगुना बढिरहेको वा बढाईरहेका छौं । 

भौतिकता (Material) माथिको पहुँचको दौड प्रतिस्पर्धा वा आर्थिक अन्तरक्रिया (Economic interaction) लाई मानव चेतनाले जबसम्म सर्वे सर्वा ठान्दछ तब सम्म मानवतावाद माथिको विषालु हमला झन् झन बढदै जान्छ । मानवतावाद कमजो हुँदै जान्छ । लगानी-नाफा-पुनःलगानी (Investment-Profit-Reinvestment)को कृषि ऋतुचक्रमा उपभोक्ता (Consumer) र मजदुर (Worker)को घाम पानीले सिचेको पुँजीवादी विष वृक्षले मानवतावादलाई कमजोर बनाईरहेको छ भने अर्को तर्फ प्रकृति र वातावरणको उच्च दोहन (High Destruction of nature and environment) गरिरहेको नकार्न मिल्दैन । 

पुँजीवादलाई कल्पवृक्ष (Tree of Heaven) मान्नु र यस बाट त्यो अमृतफल (Nectar fruit)को आशा राख्नु न त मानव बाँच्नुको उदेश्य र लक्ष्य मानिएको मानवतावादकालागि हितकार छ न त मानवको सृष्टिकर्ता तथा पालनकर्ता (Creator & Preserver) प्रकृति तथा वातावरणका लागि नै । त्यसैले पुँजीवाद एक विषवृक्ष होईन भनेर मान्ने आधार छैन । पुँजीवाद अवसर कि चुनौती (Opportunitie or Challenge) जस्ता विषयमा मार्क्सले आफ्नो बौद्धिक कृति (Intellectual contribution) पनि दिएर गएका छन् ।