विजय दशमी अवसर की चुनौती !

 

विजय दशमी वा कुनैपनि चाडपर्व चुनौती हैन अवसर हो । मानवतावाद देखाउने अवसरलाई उपभोक्तावादको संस्कृतिको प्रभावमा परेर पुँजीवादी वर्गिय हैसियत र शक्ति प्रदर्शन गर्न सक्ने र नसक्नेका लागि अवसर र चुनौतीको रूपमा संस्कृतिको विकास र स्थापित हुनुहुदैन । हुनेखाने ले हुदाखानेलाई मानवता देखाउने शुभ अवसर हो चाडपर्व । पुँजीवादले उपभोक्तावादी संस्कृतिको निर्माण गरेर समाजले मान्दै गरेका चाडपर्वहरूलाई पुँजीसंकलनको अवसरको रूपमा लिएकोले हामी सर्वसाधरण मानवकालागि झन झन चुनौतीपूर्ण बनाई रहेको पक्ष अस्विकार गर्न सकिन्न ।

माक्र्सले वकालत गर्नु भएको पुँजीवादी समाजमा पुँजीपति वर्गको अभ्यास एकापट्टी लगानी, नाफा र पुन:लगानीको निरंतर प्रक्रिया हुन्छ भने त्यसै भित्रको अर्को मजबुती पाटो जबर्जस्त उपभोक्तावादको संस्कृतिको विकास गर्नु पनि रहेको हुन्छ । पुँजीवादले गरेको वस्तु तथा सेवाको उत्पादन विशुद्ध नाफाको लागि मात्र हुने हुन्छ अर्थात लक्ष्यित समूह वा मानिसलाई नाफा आर्जन गर्ने स्रोतका रूपमा लिएको हुन्छ । विभिन्न खालका आकर्षक विज्ञापन तथा कार्यक्रमको मद्दतले मानिसलाई अनिवार्य रूपमा उपभोक्ता बनाउने संस्कृतिको जालो बुनिरहेको हुन्छ । अर्थात पुँजीवादले आफुलाई जीवित राख्न अनिवार्य नाफमा लानकालागि समय र स्थानलाई मध्यनजर गरेर उपभोक्तावादी संस्कृतिको निर्माण, विनिर्माण र पुन:निर्माणको अभ्यास गरिरहेको हुन्छ ।

विश्विमाजमै पुँजीवादी समाजले मनाउने गरेका हरेक चाडपर्वहरू आर्थिक रूपमा खर्चिलो र भड्किलो भईरहेको पाउन सकिन्छ । पुँजी संकलनकालागि पुँजीपतिहरू द्वारा योजनाबद्ध ढङ्गले ईन्जेक्ट गरिएको उपभोक्तावादको संस्कृति समाजका हरेक पक्ष र क्षेत्रमा हाबी भएको छ । मानवको दैनिक जीवन देखि लिएर विशेष विशेष कार्यक्रम वा पर्वमा समेत आफ्नो उदेश्य पूरा गर्न बजारलाई नियन्त्रणमा लिएर थाहानपाउने गरि सामाजिक संस्कृति वा परंपराको उपभोक्तावादी संस्कृतिको पुन:निर्माण गरिरहेको देखिन्छ । उपभोक्तावादले मानिसलाई एकातिर तर्फ खर्चिलो र भड्किलो मात्र बनाउदैन साथसाथै परनिर्भरता को स्थिति र अवस्थामा पनि बढाईरहेको पाउन सकिन्छ ।

मानवको दैनिक जीवन र चाडपर्वका नाममा अवैधानिक र गैरकानुनी क्रियाकलापका रूपमा हुदैगरेको खर्चिलो र भड्किलो गतिविधि रोक्न जरूरी छ । समाजले मानीआएका यस्ता विभिन्न प्रकारका चाडपर्व आफैमा विशेष रहेकोले यसलाई अझ विशेष बनाउन खोज्ने प्रयासका नाममा उपभोक्तावादी संस्कृतिलाई बढावा नभई निरूत्साहित गरौं । चाडपर्वका नाममा समाजमा भएका विकृति, विसंगति र असमानता हटाएर सामाजिक सद्भाव र एकता बढाउने अवसरको रूपमा विकास गर्ने अभ्यास गरौं । पर्वको नाममा प्रतिस्पर्धा नगरौं, वर्गीय पहिचान (हुनेखाने र हुदा खाने) देखाउने अवसरको रूपमा चाडपर्वलाई नलिअौं ।

विविधता बिचको एकतालाई अझ मजबुत बनाउन, हरेक चाडपर्व नेपालको राष्ट्रिय चाड हो भन्ने विषयलाई स्विकार्दै हिन्दु सम्प्रदाय मात्रले मनाउदै गरेको महान चाड विजय दशमीलाई शान्ति, प्रेम, करूणा र खुशी आदानप्रदान गर्ने मानवतावादी अवसरको रूपमा ग्रहण गर्दै हर्षउल्लासका साथ मनाअौं । नेपाली समाज भित्र रहेको विविधताले मनाउने गरेका हरेक चाडपर्वहरू सरल, सभ्य र भव्य ढङ्गले सामाजिक सद्भाव र राष्ट्रिय एकता बढाउने अवसरको रूपमा लिअौं । मन, वचन र कर्ममा मानवतावाद राखौं र अमानविय उपभोक्तावाद साथै उदण्ड वर्गिय प्रभावको खर्चिलो र भड्किलो गतिविधि बाट बचौं । हरेक पर्वहरू र विजय दशमीहरू संगै आउने, ल्याउने र पठाईने चुनौतिहरूलाई हामी चेतनशील प्राणी सर्वसाधरण मानिसले मानवतावादको मन, वचन र कर्ममा रहेर अवसरमा परिणत गरेर देखाउन सक्नु पर्दछ ।

विजय दशमी २०७८ को पावन अवसरमा नेपाल, नेपाली समाज साथै हरेक मानव र नेपालीको गुणस्तर जीवनप्रत्याशा, शान्ति, सद्भाव, भातृत्व, एकतामा नवदुर्गा भवानीको आशिष परोस भन्दै विश्वसमाजको विकास र समृद्धिको शुभकामना ।

(#पुँजीवाद #उपभोक्तावाद #मानवतावाद)