बाहुनवादी पूँजीवाद

 बाहुनवादी पूँजीवाद

बाहुन , क्षेत्री , वैश्य र शुद्र वर्णाश्रम व्यवस्था नभएको बाहुनवाद (हिन्दु धर्म) जसरी अपुरो अधुरो छ त्यसैगरी पूँजीजीवि , मजदुर , उपभोक्त र मुनाफा नभएको पूँजीवाद अधुरो छ । बाहुनवाद र पूँजीवाद दुवै समाजको संतुलन बिगार्न , सामाजिक सद्भाव भड्काउन , करूणा र मानवतावाद बिहिन समाजको निर्माण गर्न विचार , वचन र व्यवहारमा लागिपरेको हुन्छ । त्यसमा पनि नेपालको पूँजीवाद विश्वसमाजको पूँजीवाद नभई बाहुनवाद मिसिएको पूँजीवाद हैन भन्न सकिन्न । नेपाली समाजमा अभ्यास र अन्तरक्रिया गरिरहेको बाहुनवादी पूँजीवाद अत्यन्तै तल्लो स्तरको पूँजीवाद मान्न सकिन्छ । नेपलको पूँजीवाद जस्तो घृणित पूँजीवाद विश्वसमाजमा अन्यत्र हुनै सक्दैन ।

दक्षिण एसिया भारत बाट उत्पादित र आयातित बाहुनवाद र नेपाली समाजमा अभ्यास भईरहेको पूँजीवाद , बाहुनवादी पूँजीवाद भएकोले यसलाई सरलभाषामा कर्णप्रिय बनाउन दलाल पूँजीवाद भनिएको हुन सक्छ । जसरी बाहुनवादले आफुले उत्पादन नगर्ने तर अन्य वर्णले उत्पादन गरेको वस्तु , सेवा र शक्ति संकलन गर्ने जुन धार्मिक नियम बनाईएको छ ठ्याक्कै नेपालको दलाल पूँजीवादको चरित्र त्यस्तै छ । राज्यले आफू उत्पादनमा नजोडिने तर अन्तराष्ट्रिय उत्पादनलाई आयात गर्दा त्यसमा भारि कर तथा राजश्व उठाउने जो चरित्र राज्यको छ त्यही भएर नै नेपालको पूँजीवादलाई दलाल पूँजीवाद भनिएको हुन सक्छ । तर नेपालको पूँजीवाद बाहुनवादी दलाल पूँजीवाद हैन भन्ने आधार छैन ।

नेपालको पूँजीवाद दलाल पूँजीवाद नभई बाहुनवादी पूँजीवाद हो भन्ने तर्फ बढी आकर्षित हुन्छ । हैन भने विश्व समाजमा नेपालको जस्तो पूँजीवाद (बाहुनवादी दलाल पूँजीवाद) अन्त छैन र भेटिदैन । हरेक राज्यले आफुलाई वस्तु तथा सेवाको विशेष उत्पादन सँग जोडिएको पाईन्छ । विशुद्ध पूँजीवाद कारूणीक र मानवतावादी हुन्छ भन्ने हैन । अस्थिर , अप्रजातान्त्रिक र अमानवीय चरित्र पूँजीवादको मुख्य विशेषता नै हो । तर नेपाली समाजले स्विकार गरेको र अभ्यास गरिरहेको बाहुनवाद सहितको पूँजीवादले पूँजीवादलाई अझ घृणित बनाएको छ । नेपाली समाजको अविकासको कारक नै बाहुनवादी दलाल पूँजीवाद हो भनेर किटान गर्न सकिन्छ । 

प्रश्न उठ्न सक्छ अब समाधान के त ! सजिलो छ , समस्याको वैज्ञानिक पहिचान नै समाधानको प्रस्थान विन्दु हो । समस्याका कारकहरूको विनिर्माण गर्नु नै पुनःनिर्माणका आधार हुन् सक्छ । मानवको प्रवृत्ति र चेतनामा पालेर राखेको बाहुनवाद (वर्णाश्रममा आधारित जात व्यवस्था , धार्मिक एवं अवैज्ञानिक चिन्तन प्रणाली , पितृसत्तात्मकता) र पूँजीवाद (नाफाखोरी चिन्तन र उपभोक्तावाद)को विनिर्माण नै अविकासको अवसान र समाजवादको आधार हुन सक्छ ।

अप्प दिपो भव:।