हामीले हाम्रो आफ्नो तर्फबाट एकताको मात्रा संतुलित र उच्च बनाउन प्रयास गरिरहनु पर्दछ । त्यसकालागि पहिलो र आधारभूत सर्त हो ईमानदारीता । हामी सबैले आफनो स्थानबाट एक अर्को प्रति ईमानदारीताको विचार , वचन र व्यवहार कायम राख्न सकियो भने एकता र सद्भावको मात्रा उच्च भईरहने छ । जसले समाजमा शान्ति र सद्भावलाई कायम राख्ने छ ।

 रास्वपा (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) मा जान्नेलाई छान्ने भनेको अर्थ त यस्तो पो रहेछ । वयस्क चलचित्रका सिनेकर्मी पोर्न स्टारहरू भन्दा कम छैन सांसदहरू । 

१. रवि लामिछाने - ३ वटा विवाह

२. डिपि अर्याल - २ वटा विवाह

३. सन्तोष परियार - डिभोर्सी

४. सुमना श्रेष्ठ - २ वटा विदेशी विवाह

५. शिशिर खनाल - २ वटा विवाह

६. सोविता गौतम - विवाहितसँग विवाह

७. गणेश कार्की - २ वटा विवाह

८. स्वर्णिम वाग्ले - विदेशीसँग विवाह

९. मोहन बहादुर थापा - धेरैवटा विवाह

१०. विनिता कठायात - बिहा नगरी बच्चा पाउने इच्छा भएको

११. अरनिको पाँडे - विदेशीसँग विवाह, विवाहइतर सम्बन्ध

१२. गोमा क्षेत्री - विवाहितसँग विवाह

१३. लेखजंग थापा - २ बिबाह

(स्राेत साजिक संजाल)

नेपाली काङ्ग्रेस , एमाले , माओवादी , ससपा , नाउपा लगायत राजनीतिक कार्यकर्ता वा सांसद/मन्त्रीहरू चै यो मामलामा चोखो छ भन्ने अर्थ हैन । नेपाली समाज जस्तो छ त्यो राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ता पनि त्यस्तै छन् । राजनीति कार्यकर्ता जस्तो छ नेपाली समाज त्यस्तै छ भन्ने अर्थ लगाउनु पर्छ । समाज जस्तो छ त्यस्तै प्रतिनिधित्व चयन गर्दछ ।

वैज्ञानिक सिद्धान्त र व्यवहार

 वैज्ञानिक सिद्धान्त र व्यवहार

सामाजिक विज्ञान अनुसार सिद्धान्त सधैं व्यवहारमा आधारित हुनु पर्दछ भने व्यवहार सधैं सिद्धान्तमा आधारित हुनु पर्दछ । समाज , जीवन तथा जगतलाई ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी सिद्धान्त र व्यवहार सँग जोडेर लान सक्नु पर्दछ । सिद्धान्तमा व्यवहार र व्यवहारमा सिद्धान्त हुनु पर्दछ । सिद्धान्त सधैं प्राकृतिक , वैज्ञानिक र मानवतावादी हुनु पर्दछ र व्यवहार पनि सोही बमोजीम हुनु पर्दछ । यदि त्यो हुन सकेन भने मानव जीवन निरर्थक एवं हानिकारक बन्दछ । मार्क्सवाद जडशुत्र हैन , समाज पुन:निर्माणको एक पथप्रदर्शक हो भन्ने विषय बुझ्न/बुझाउन सक्नु पर्दछ ।

जसरी बाहुनवादी बर्चस्व समाजमा बाहुनवाद सिद्धान्तका आधारमा व्यवहार गरिएको पाईन्छ । जस्तै पुरूष प्रधान सामाजिक नियम निर्माण गरेर पितृसत्ता , रक्तपवित्रताको आधारमा नश्लवाद , वर्णाश्रम व्यवस्थाको आधारमा जात व्यवस्था , जातव्यवस्थाका आधारमा उच्च/निच , पवित्र/अपवित्र , छुवाछुत तथा विभेद , पानी चल्ने/नचल्ने , विवाह चल्ने/नचल्ने लगायत । समाजले जस्तो व्यवहार र सिद्धान्त निर्माण र अभ्यास गर्दछ त्यस्तै परिणाम प्राप्त हुन्छ । नेपाली समाज त्यही अमानवीय व्यवहारीक सिद्धान्त र अभ्यास गरेको हुदा त्यसको परिणाम पनि असमानता , अभाव , अन्याय र गरिबी नै हुन्छ । 

अब नेपाली समाजकको अन्तरक्रियालाई मानवीय र न्यायिक सिद्धान्त र व्यवहार सँग जोड्न सक्नु पर्दछ । नेपाली समाजलाई समाजवाद उन्मुख बनाउनु छ भने ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दर्शन सँग जोडेर व्यवहार र अभ्यासमा लान सक्नु पर्दछ । समाजको सामाजिक विज्ञान तथा व्यवहारलाई मार्क्सवाद अनुसार लान सक्नु पर्दछ । समाजवादी समाज पुन:निर्माण गर्ने एक मात्र आधार हो मार्क्सवाद । मार्क्सवाद सृजनात्मक साथै विकासशील विचारधारा हो ।

सामाजिक विज्ञानका सबै क्षेत्रहरू जस्तै इतिहास , नीतिशास्त्र , सौंदर्यशास्त्र , विधिशास्त्र , राजनीतिशास्त्र , अर्थशास्त्र , मानवशास्त्र , समाजशास्त्र , दर्शनशास्त्रमा जसरी मार्क्सवादी सिद्धान्त ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद प्रमुख रहेको छ सोही सिद्धान्तका आधारमा समाजले व्यवहार साथै अभ्यासमा ल्याउन सक्नु पर्दछ । यसले समाजलाई समाजवादी समाज पुःननिर्माण गर्न पूर्ण रूपमा मार्गप्रसस्त गर्ने छ ।

मानव जीवनको वास्तविकता प्रत्येक पल बढदै र बदलिदै गईरहेको छ भने मानवको संज्ञान पनि निरंतर समृद्ध भईरहेको छ । यदि समाजले तथ्य , प्रमाण र वैज्ञानिकतामा ध्यान दिन सकेन भने जडशुत्रको प्रणाली बन्दछ र मानव जीवन निरर्थक मात्र हैन हानिकारक पनि बन्दछ किनकि यसले वास्तविकताको सहि चित्र प्रस्तुत गर्न सक्दैन । त्यसैले सिद्धान्त पनि प्रकृति र विज्ञानका आधारमा हुनु पर्दछ साथै सोही आधारमा व्यवहार र अभ्यासमा लान सक्नु पर्दछ ।

सुपर पूँजीजीवी , मजदुर र उपभोक्ता

 सुपर पूँजीजीवी , मजदुर र उपभोक्ता

सामन्तवादी उत्पादनको स्वरूप समाजमा उपनिवेशवाद (Colonialism) थियो भने पूँजीवादी उत्पादनको स्वरूप समाजमा साम्राज्यवाद (Imperialism) । जे जे थियो उच्च वर्गले निर्माण गरेको सुपर उच्च वर्गको हितकालागि थियो । 

केही निश्चित सुपर उच्चवर्गीय मानव तथा समुहले विश्वमानवको आर्थिक , साँस्कृतिक , राजनैतिक एवं दार्शनिक पक्षलाई पूर्णरूपमा नियन्त्रित एवं निर्देशीत गरेर बन्दी बनाईरहेको छ । हामी मानव ती सुपर पूँजीजीवीको पूँजी वृद्धि गर्ने साधन हौं । हामी विश्व मानव तिनको मजदुर र उपभोक्ता मात्र हौं ।

Keep smiling

 Keep smiling 

Do not wait for other smile. Try making them smile. Do not hold your smile within you. Show them now and disperse it.

Your single smile can make a day joyful. Do not hold your smile within you. Disperse your smile which can make the surround blossom and fragrance. 

A single smile means a lot to the world. The whole world waiting you and want to smile with you. Keep on smiling.

You are precious part of nature and for the whole world. The nature gave you birth is the gift for the people's world. And your each smile is gift to the people.

पुरातनवादले छेकेको उज्यालो : पिछडिएको समुदायका वेदना र सम्भावना

 विजय मोक्तानले आफ्नो पुस्तक 'पुरातनवादले छेकेको उज्यालो : पिछडिएको समुदायका वेदना र सम्भावना (दोस्रो संस्करण २०७९)' को पहिलो भागमा पुरातनवाद (Conservatism)का सन्दर्भमा उठान गर्नु भएका विषयहरू ;

"मैले अर्थ्याउन खोजेको पुरातनवादको परिभाषाले अलिक फराकिलो क्षेत्र ओगट्छ - राज्य नीतिनै लादेर फोहोर र तल्लो स्तरको कार्यहरू भारी/दाउरा बोक्ने, भाडा माझ्ने, पाल टाँग्ने, शिल्पी कार्यहरू लुगा/जुत्ता/गहना बनाउनेर मासु काटने, शौचालय र फोहोर सफागर्ने जिम्मेवारीमा राखेर लामो समय शक्ति केन्द्रको घेरा बाहिर राख्ने, प्रकारान्तरमा तीनै आ-आफ्ना जिम्मेवारी इमानदार तरिकाले निर्वाह गर्ने जातीय समुदायलाई नै लामो समय सत्ता र शासनमा हालीमुहाली गरेका कथित सभ्य र उच्च जातीय समुदायले एकोहोरो तरिकाले असभ्य, फोहोरी र तल्लो समाज भनेर होच्याउने, तथानाम गाली गर्ने बेथिति र विभेद नै पुरातनवाद हो । दलित, महिला र पिछडिएका समुदायलाई दोस्रो दर्जाको नागरिक देख्ने दृष्टिकोण पुरातनवाद हो, पुरानो शासकीय व्यवस्था, रीतितिथि, परम्परा र सँस्कृति नै एकोहोरो तरिकाले राम्रो देख्ने चश्मा पनि पुरातनवाद हो, हरेक परिवर्तनको बिरोध जनाउन र नयाँ हरेक कुरा राम्रो भनी कोकोहोला मचाउनु पनि जडशुत्रवादी संकुचनले अँध्यारो बनाएको पुरातनवाद नै हो ।"

"त्यस्तै, सन्तानको भविष्य, शिक्षा र सहि परवरिशमा भन्दा चाडपर्व, परम्परा, मद्यपान र धुम्रपान जस्ता प्रत्युत्पादक वस्तुमा खर्च गर्ने सोच र परम्परा, पितृसतात्मक प्रथा, बोक्सी-बोक्सा प्रथा, छाउपडी प्रथा, जन्मिँदै ठूलो र सानो हुने प्रथा, विभिन्न राउटे चेपाङ, मुसल्मान र मुसहर समुदाय भित्रको कुि्रथा र कुरीति, आफ्नै रगत भित्र विवाह गर्ने प्रथा, आफ्नो जातको सबै कुरा राम्रो अर्को जातको सबै कुरा नराम्रो देख्ने बुझ्ने प्रथा, अरूको विश्वास र परम्पराप्रति असहिष्णु सोच देखाउने रबैया, पानी चल्ने र नचल्ने जातको कुप्रथा र २१औं शताब्दीका कुरालाई १०औं तथा पुराना किम्बदन्ती र मानव निर्मित दन्त्यकथाका कुरा ल्याएर गलत देखाउने धृष्टता आदि सबै मेरो व्यक्तिगत डिक्सनरीमा पुरातनवादका द्योतक पक्ष हुन् ।"