Saturday, March 4, 2023

पूँजीवादको ईन्द्रजाल

 पूँजीवादको ईन्द्रजाल


उदाहरणार्थ, अमेरीका, ब्रिटेन, फ्रान्स साथै जापानमा उत्पादनको मालिक पूँजीपति हो साथै सम्पूर्ण समाजमा सत्ता पनि उनैको हातमा हुन्छ । राज्य ( सेना, प्रहरी ), विधिक संस्थाहरू ( प्रक्युरेटरको कार्यालय, अदालत ) तथा जनसम्पर्क साधन ( अखबार, रेडियो, टेलिभिजन ) उनैको प्रभुत्वको समर्थन गर्दछ । 

( कार्ल मार्क्स/सामाजिक विज्ञान प्रवेशिका/पृ २१-२२/अनुवाद १९८६/ प्रगति प्रकाशन/ ददन उपाध्याय )


दलाल पुँजीवादी मिडिया 


पुँजीवादको जमिनमा भौतिक मल र आर्थिक जलले सिचेको वृक्ष हैन भन्ने ठाउँ छैन मिडियालाई । पुँजीवादी सामाजिक युगका मिडियालाई पुँजीवादी मिडिया हैन भनेर मान्ने आधार छैन । किनकि पुँजीवादमा पुँजीवादको केन्द्रमा नै रहेको देखिन्छ हरेक सामाजिक संस्था ।


त्यसैमा पनि पुँजीवादको उदण्ड विरूद्धको जानकारी गराउदै सचेतनाले भरिएको सूचना बाँडछ भने त्यो पवित्र र निष्पक्ष पत्रकारीता हुन सक्छ । तर विश्व आर्थिक प्रणालीको कब्जामा रहेको हरेक सामाजिक संस्था झै पत्रकारीता अछुतो छ भनेर मान्ने ठाउँ छैन । किनकि यहाँ त शिक्षा र स्वास्थलाई पनि पुँजीवादीकरण गरिएको स्पष्ट छ ।


वर्तमानमा भईरहेको हरेक घटना पुँजीवादी बजार भित्रको सडक नाटक हो जसले पुँजीवाद विरूद्धको कुनै एन्टी मुभ्मेन्ट भनेर मान्न सकिँदैन । मिडिया मात्र पुँजीवाद बाट प्रभावित, उत्प्रेरित छैन भनेर मान्ने आधार छैन । त्यसैले नेपाली समाजको स्नायु प्रणालीको रूपमा रहेको सुचना संचार तथा पत्रकारिताले दलाल पुँजीवादी मिडियाको लान्छनालाई चिर्न सक्नु पर्दछ ।


दलाल पुँजीवादी मिडिया 

पुँजीवादको जमिनमा भौतिक मल र आर्थिक जलले सिचेको वृक्ष हैन भन्ने ठाउँ छैन मिडियालाई । पुँजीवादी सामाजिक युगका मिडियालाई पुँजीवादी मिडिया हैन भनेर मान्ने आधार छैन । किनकि पुँजीवादमा पुँजीवादको केन्द्रमा नै रहेको देखिन्छ हरेक सामाजिक संस्था ।


त्यसैमा पनि पुँजीवादको उदण्ड विरूद्धको जानकारी गराउदै सचेतनाले भरिएको सूचना बाँडछ भने त्यो पवित्र र निष्पक्ष पत्रकारीता हुन सक्छ । तर विश्व आर्थिक प्रणालीको कब्जामा रहेको हरेक सामाजिक संस्था झै पत्रकारीता अछुतो छ भनेर मान्ने ठाउँ छैन । किनकि यहाँ त शिक्षा र स्वास्थलाई पनि पुँजीवादीकरण गरिएको स्पष्ट छ ।


वर्तमानमा भईरहेको हरेक घटना पुँजीवादी बजार भित्रको सडक नाटक हो जसले पुँजीवाद विरूद्धको कुनै एन्टी मुभ्मेन्ट भनेर मान्न सकिँदैन । मिडिया मात्र पुँजीवाद बाट प्रभावित, उत्प्रेरित छैन भनेर मान्ने आधार छैन । त्यसैले नेपाली समाजको स्नायु प्रणालीको रूपमा रहेको सुचना संचार तथा पत्रकारिताले दलाल पुँजीवादी मिडियाको लान्छनालाई चिर्न सक्नु पर्दछ ।

No comments:

Post a Comment