समाज भित्र समाजले गरेको कथित दलित माथिको विभेद, रंग भेद र महिला प्रतिको असमान व्यवहार कहिले देखिको हो भन्ने यकिन नभएकोले सम्बन्धित समूह वा समुदायको न्यायका लागि प्रजातान्त्रिक व्यवस्थाले उद्धारवादको नीति अवलम्बन गर्दै समानुपातिक समावेशीताको सिद्धान्तका अाधारमा संविधान एवं कानुन निर्माण गरेर मध्यस्थताको भूमिका निर्वाह गर्ने सम्बन्धित निकायको उद्धारवादी प्रयास प्रसंसनिय मान्नु पर्दछ।

तर केही निश्चित लाभका लागि त्यस्ता व्यक्ति, समूहले योजनाबद्ध ढङ्गले नेपाली समाजलाई न्यायको सिद्धान्तको चेतना बाट विमुख बनाई भ्रम र अचेतमा राखेर सद्भाव भड्कनउने अप्रजातान्त्रिक पक्षधरको संख्या दिनानुदिन बढदो देखिन्छ। यही समाजले कुनै निश्चित लिङ्ग, वर्ग, वर्ण, भाषा, भूगोलका भएकै आधारमा अन्याय, शोषण, विभेद र बहिष्करण गर्दै गर्दा बेहोसी भएर गर्ने तर जब न्यायको सबाल अाउदा यति वर्ष भनेर तोकिनु पर्दछ भन्नुले समाजको चेतनाको गुणस्तर, अवस्था र मानवताको प्रतिशत निर्धारण गर्दछ। 

अन्याय गर्दा आँखा चिमलेर अन्याय गर्ने समाजले अब न्यायकालागि प्रजातान्त्रिक उद्धारवादी भएर लाग्नुु पर्दछ। प्रजातान्त्रिक मुल्य, मान्यता, आदर्श र सिद्धान्त बुझेका मस्तिष्कले त्यस्तो मानवता एवं न्यायका  लागि वकालत गर्ने संविधान वा कानुनमा विश्वास नराखी अन्याय र अनउद्धारवादी  विचार र व्यवहार प्रति आकर्षित  हुनुले विकास र समृद्धि लक्ष्य प्राप्ति विपरीतको पथ चुन्नु हो।

 त्यस्तो कुन रोग हो जुन रोगले आफ्नो सन्तुलन गुमेको स्विकार्दै स्विकार्दैन? हो त्यही रोगले ग्रसित छ नेपाली समाज।

त्यस्तो असन्तुलनको उपचारका लागि त्यस्तै संतुलन गुमाएका उपचारकर्मीको खाँचो छ। जसरी फलामलाई फलामले नै काटन सक्छ, हिरालाई हिराले नै काट्छ त्यसै गरि असन्तुलित समाजलाई सन्तुलन गुमाउन सक्नेले नै सन्तुलनमा ल्याउन सक्छ। 

कसैले कसैलाई विभेद गर्छ भने त्यस्ता अमानवीय व्यवहारको त्यसै गरि प्रतिआक्रमण गरौं। नेपाली समााजमा सिधा अम्लाले घ्यू अाउदैन। समाजको सद्भाव भड्काउन अग्रसर त्यस्ता मानसिक सन्तुलन गुमाएका भन्दा निच अमानवीय व्यवहार कसैले कसैलाई गर्नु महापाप मात्र नभई शत् प्रतिशत दण्डनीय हो।

 डा. बाबुराम भट्टराईले सदनमा उठान गर्नु भएको प्रधानमन्त्रीहरूको सम्पत्ति छानबिनको विषय अाफैमा शक्तिशाली विष्फोट गराउने अात्मघाती कदम (Powerful Suicide Attemp) हो, यदि सहि समयमा फ्युज नभई विष्फोट भए! 

प्रजातन्त्र पछि नेपालमा जो जति प्रधानमन्त्री भए त्यसमध्य #वशिष्ठ गोत्रका भट्टराई थरी सबैभन्दा सशक्त देखिएको छ। सम्माननीय सन्त नेता स्व. कृष्णप्रसाद भट्टराई #किसुनजी ले राष्ट्र हितकालागि देखाईएको साहस र ईमानदारीताका लागि  अाज पनि इतिहास साक्षी छ। भने समाज रूपान्तरणका लागि डा. बाबुराम भट्टराईको पछिल्लो मन, वचन र कर्म ले प्रमाणीत गरिरहेको जस्तो देखिन्छ। 

जसरी कुलमान घिसिङ्ग, तामाङको सान भएपनि नेपालको सुपुत्र हो भन्ने प्रमाणीत गरे। त्यसरी नै वशिष्ठ सगोत्रेली मात्रका नभई सिङ्गो नेपाली समाजका सान #भट्टराई र #घिसिङ्ग प्रति अादरभाव प्रकट गर्दछौं। 

भट्टराई र तामाङ वंश बाट मात्र नभई यस्ता मन वचन र कर्मले भएका सपुत नेपालका हरेक वंशावली बाट जन्माईनु पर्दछ। 

जय नेपाल!

 ढिलो चाँडो मात्र हो बाघको छाला अोढेको जतिसुकै बाठो स्यालले पनि अरूको परिचयको अावरण स्थायी र निरंतर राख्न सक्दैनन्। कुनैनकुनै दिन देखाउछ देखाउछ। जसरी पारी डाँडामा अरू स्याल कराई रहेको सुने त्यो बाघको छाला अोढेर बाघ बनेको चलाख स्याल पनि वारी डाँडामा बसेर कराए जस्तै हो। हिजोआज जे हुदैछ त्यही हुदैछ। बिचरा चिप्लि हाल्छन् र व्यवहोरा देखाई हाल्छनन्।  

 विकासको अवधारणामा जनताको सहभागीताको सिद्धान्त अनुरूप अाफ्नो गाउँ अाफै बनाअौं भन्ने नारा अंगिकार गर्दै स्थानीय स्तरको निर्माण योजनाकालागि उपभोक्त समिति गठन गर्दा भन्दा सस्तो र सजिलो भएको देखिन्छ देशको व्यवस्थापक बन्न। समुदाय स्तरमा सामुदायिक उपभोक्ता वन समिति गठन गर्न बरू निश्चित क्षमता, योग्यता, ईमानदारीता र सामाजिक सेवाको पृष्ठभूमि चाहिने रहेछ तर मन्त्री, प्रधानमन्त्री बन्न त्यस्ता कुनै हैसियत नचाहिने रहेछ। 

नेपालका उच्च राजनीतिकर्मी भनाउदाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा रहेको राजनीतिकको मूल्य, मान्यता, अर्थ, परिभाषा, र त्यसले बोकेको शुद्धता एवं पवित्रता लाई धमिलो बनाउने कार्य गरिरहेको कहिले सम्म नेपाली नागरिकले सहेर बस्ने। यस्ता कृयाकलाप त्यही संगठनका कार्यकर्ता वा स्वयंसेवक लाई सह्य होला तर त्यो पार्टी संगठन प्रतिको बफादारीताले सिङ्गो राष्ट्र र समाजको भविष्य कता हो भन्ने विषयमा सोच्न जरुरी छ।

 नेपाली समाजले आफ्नो संरचनात्मक अस्वास्थता लुकाउन कहिले त्यही राजसंस्था लाई दोषी देखाउने विघटन गर्ने, र कहिले त्यही कुनै धार्मिक राष्ट्र भएकै कारण देखाई धर्मनिरपेक्षता राष्ट्र स्थापित गर्ने। नेपाली समाजले आफ्नो भौतिक र आध्यात्मिक अस्वस्थता र असंतुलन लुकाउन फेरि त्यही धर्म र राजसंस्था लाई उछाल्दैछन्। 

अझ सम्म पनि नेपाली समाजले आफुमा भएको असंतुलन, अस्वास्थता लाई न स्विकारेको देखिन्छ न त त्यसको सहि अौषधी उपचार नै। नेपाली समाजको यस्तो पागलपनाले विश्वजगतमा सर्वश्रेष्ठ प्राणी मानेको मानव सभ्यताकै अपमान हुने कार्य भईरहेछ।

मानसिक संतुुलन गुमाएको मानिसको जस्तो असामान्य दैनिकी र  व्यवहार गर्ने नेपाली समाज होसमा नरहेको देख्न सकिन्छ। सामान्य र संतुलन मिलेको समाजले आखिर के चाहाना राख्छ भन्नेस्पष्ट हुन्छ तर नेपाली समाजको हिस्ट्री लिदा, डाईग्नसिस गर्दा पूर्णरूपमा स्वस्थ र संतुलन गुमाएको पाउन सकिन्छ।

 पुँजीवादी समाजमा प्रेमको मूल्य, मान्यता र मापन कुनै बहुमूल्य धातु, स्वर्ण वा मुद्राले मात्र गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास र व्यवहार देखिन्छ। तर अाज सम्म कसैले मूल्य चुकाएर प्रेम अादान प्रदानका लागि खरिद बिक्री गरेको कुनै घटना भने छैन। 

हो, समाजको स्वरूपमा अाएको परिवर्तन संगै त्यसले मानव संस्कारमा परिवर्तन ल्याएको भने हुन्छ। त्यससैले प्रेम व्यक्त गर्ने व्यवहार र संस्कारमा परिवर्तन अाएको मात्र हो, प्रेमको मूल्य भनेे तोकिएको होईन। प्रेम हिजोको जस्तै अाज पनि उत्तिकै पवित्र र अमूल्य छ।

 नेकपामा देखिएको नाटक नेपाली समाजको वास्तविक घटना र प्रकृति हो। 

अाफ्नै दल भित्र विवाद भड्काउन खिचातानी गर्नु वा अन्य राजनीतिक दलले नेपालको यस्ता अान्तरीक विवादमा ताली बजाउनुु भनेको विश्वजगतलाई नाङ्गो नाच देखाउनु भन्दा अरू केही हैन। अान्तरिक विवादलाई सम्वाद, सहमति र सहकार्यले नै समाधान गर्नु पर्ने हुन्छ। अाफ्नो रागले अाफै चउरिने मरिचे राग नदेखाउदै राम्रो।

हजुरहरूको प्रत्येक व्यवहार संग नेपाली समाज र राष्ट्रको ईज्जत् बेइज्जत जोडिएको कुरा स्मरण रहोस् डियर कमरेडस्!

 हरेक नागरिकलाई राष्ट्रको रूपमा विकास गर्न नागरिक प्रधान दलको व्यवस्थापन गर्ने सभ्य, शिक्षित र चिन्तित कार्यकर्ता चाहिन्छ। जसका लागि रूढिवादी, अन्धविश्वासी र नातावादले संक्रमित गर्भवती समाजको गर्भमा विकसित हुदै गरेको अपवित्र भ्रूण बाट जन्मीएको स्वास्थमा असंतुलित शिशुले सम्भव हुन्न। रोगी त्यो शिशु कार्यकर्ता र कर्मचारी नभई घातक रोग पाल्नेे त्यो समाज दिर्घ रोगी हो। 

नागरिकलाई राष्ट्रको रूपमा विकास हुन नदिने समाज हो नकि राजनीति।

तस्बिर त केवल एक बहाना हो तर समाजले जे हो त्यो बुझ्नु पर्छ भन्ने चहाना हो।

 हरेक नागरिकलाई राष्ट्रको रूपमा विकास गर्न नागरिक प्रधान दलको व्यवस्थापन गर्ने सभ्य, शिक्षित र चिन्तित कार्यकर्ता चाहिन्छ। जसका लागि रूढिवादी, अन्धविश्वासी र नातावादले संक्रमित गर्भवती समाजको गर्भमा विकसित हुदै गरेको अपवित्र भ्रूण बाट जन्मीएको स्वास्थमा असंतुलित शिशुले सम्भव हुन्न। रोगी त्यो शिशु कार्यकर्ता र कर्मचारी नभई घातक रोग पाल्नेे त्यो समाज दिर्घ रोगी हो। 

नागरिकलाई राष्ट्रको रूपमा विकास हुन नदिने समाज हो नकि राजनीति।

तस्बिर त केवल एक बहाना हो तर समाजले जे हो त्यो बुझ्नु पर्छ भन्ने चहाना हो।

 सामाजिक वा भौतिक दूरी कायम गर्नाले मात्र कोरोना संक्रमण नहुन सक्छ भन्ने मान्यता लाई अक्सर मानिसहरूले मान्दा मान्दै पनि किन र कसरी अझ बढीरहेको छ! त्यही कारणहरू मध्ये पैसाको लेनदेनले पनि संक्रमण वृद्धि लाई अझ सहयोग पुगेको जस्तो देखिन्छ। अबको दूरी सामाजिक, भौतिक मात्र नभई पैसाको लेनदेन (अार्थिक) संग पनि गर्नु पर्ने जस्तो देखिन्छ। 

केही समयकालागि पैसा लेनदेन वा कारोबारको वैकल्पिक उपायहरू प्रयोग गर्ने प्रयास गरौं। पछिल्लो संक्रमणको घटनाक्रम यसैका कारण देखिदैछ।

चाडपर्वको बेला छ, स्वास्थ सुरक्षाका साथ चाडपर्व मनाअौं।

 यही छ र त समाज चलेको छ:

पुँजीपतिहरू लगानी, नाफा र पुनः लगानीमा विश्वास राख्छन्।

लक्ष्मी पुजा (भाग्यवाद)मा विश्वास राख्छन् मध्यम वर्गीय। 

रोजीरोटीका लागि रोजगारीमा विश्वास राख्छन् निम्न वर्गीय।

पुस्तौं पुस्तौंदेखि यत्तिका वर्ष भईसक्यो लक्ष्मीको पुजा गरेको तर राष्ट्र अाज पनि परराष्ट्रको ऋण, अनुदान र सहयोगमा चलेको छ। विश्व समाज २१अौं शताब्दीको उच्च पुँजीवादी उत्तरअाधुनिक समाजमा अाईसक्दा पनि अाखिर कहिले सम्म यस्ता अन्धविश्वासी संरचनाको नियन्त्रणमा नेपाली समाज रहने हो अझै टुङ्गो छैन।

व्यक्ति, समाज र राष्ट्र पुँजीपत‍ि नै बन्ने हो भने पुँजीवादको नयाँ मन्त्र जाप र पुजापाठ तिर नै लाग्नु पर्ने हुन्छ। पुँजीवादको देवता उद्योग हो भने यसको गायत्री मन्त्र (मुलमन्त्र) भनको लगानी, नाफा र पुनः लगानी हो।

नेपाली समाजलाई लक्ष्मी पुजाको हार्दिक मंगलमय शुभकामना!

बधशाला नेपाल

जब राज्यमा नैतिकताशुन्य निर्वाचित प्रतिनिधि (अस्थायी सरकार) र कर्तव्य बिमुख नियुक्त प्रतिनिधि (स्थायी सरकार) रहन्छ वा अमर्यादित व्यवस्थापिका, भ्रष्ट कार्यपालिका र गुलाम न्यायपालिका रहन्छ तब नीतिगत एवं संस्थागत रूपमै अस्पताल नागरिकको हत्या गर्ने वैधानिक बधशाला बन्दछ। 

पुँजीवादी सामाजिक स्वरूप आफैमा एक बधशाला हो जो पुँजी संकलनकालागि विभिन्न नाराका साथ फरक फरक  रूपमा अस्तित्वमा रहेको हुन्छ। यसले विज्ञान तथा प्रविधिका नाममा आर्थिक, सामाजिक, राजनैतिक, साँस्कृतिक, शैक्षिक, ऐतिहासिक, वातावरण एवं मानव जीवनको हत्या गरिरहेको हुन्छ। त्यही बधशालाका हतियार वा पुँजीवादको बहुरूप मान्न सकिन्छ अाधुनिकिकरण, विश्वव्यापीकरण, उद्धारवाद, प्रजातन्त्र, मानवअधिकार, लगायत।

नेपाली नागरिकको गुणस्तर जीवनको श्रेय जसरी नेपाल सरकार वा व्यवस्थालाई जान्छ त्यसरी नै नागरिकको गुणस्तरहीन जीवनशैली, गरिबी, अशिक्षा, अन्धविश्वास, साथै अकालमा गएको ज्यानको पनि दोष जान्छ। राज्यले गरेका हरेक कमीकमजोरी सुनियोजित ढङ्गले गरेका घटना हो भनेर जब सम्म नेपाली नागरिकले प्रतिआक्रमण गर्न सक्दैन तब सम्म नेपाल र नेपाली  लाचारी नै मान्नसकिन्छ।

राज्यको नीति नियम एवं भ्रष्ट नेता तथा कर्मचारी लाई हत्यारा र राज्यका आर्थिक,राजनैतिक, शैक्षिक, कानुनी र स्वास्थ संस्था (अस्पताल) लगायतलाई बधशाला भन्न सकिदैन वा  दोषीलाई अपराधी भन्न नसक्ने यो नेपाली समाज अन्धविश्वासी,  भााग्यवादी, नातावादी र कृपावादी नै कहलिन्छ।                         

 कोही शिक्षित हुन्छन्, कोही कुनै पेशा व्यवसाय अंगाल्छन्, कोही समाजसेव र राजनीतिमा स्वयंसेवक बन्छन्, कोही कुनै पद, प्रतिष्ठा वा अख्तियारमा पुग्छन् वा पुर्‍याइन्छन् भने त्यसको पछाडिको लक्ष्य र ध्येय भनेको भूईमान्छेको न्याय र उद्धारकालागि नै हो भन्ने विषय भुल्नु हुन्न। 

यत्र पुजन्ते नारी रमन्ते तत्र देवता:।

 समतामुलक समाज (Egalitarian society) निर्माण गर्न सहभागीतामुलक  सिद्धान्त (Participatory approach)लाई अभ्यासमा ल्याउनु पर्ने हुन्छ। त्यसैले २१अौं शताब्दीका नारीहरूले अाफ्नो संकुचितता बाट माथि उठेर हरेक विषय, विधा र क्षेत्रमा मन, वचन र कर्मले सहभागी हुनपर्ने देखिन्छ। समाजमा बनेका नारी प्रतिको अघोषित नियमहरू समाजले नै निर्माण गरेकाले फेरि पनि ती त्यस्ता पितृसत्तावादीहरू द्वारा बनाईएका अन्यायीक सामाजिक सहमतिहरूको पुनः हेरफेर गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास हुनुपर्ने हुन्छ।

यस धर्तिमा हामी जीव, जलचर र मानवको समान अधिकार रहेको हुन्छ। यहाँ कसैले कसैलाई न्याय (Justic) दिन्छु भन्छ भने त्यो सरासर दादागिरी (Hegemony) मान्न सकिन्छ। किनकि एक समान अधिकार र हैसियत (Equal right & dignity) भएकाले अर्कोलाई न्याय दिने भन्ने लाईसेन्स भगवानले वा प्रकृतिले कसलाई दिएको रहेछ भन्ने अाज सम्म सुन्नमा आएको छैन।

बुझ्ने एक सचेत मानव (Brilliant mind) संग न अधिकार माग्नु पर्छ नत खोस्नै पर्ने हुन्छ। किनकि जन्मिदै हामी स्वतन्त्र (Freedom) र समान हौं भन्ने कुरा त्यस बुद्धिजीवी मानवले स्पष्ट ढङ्गले बुझेको हुन्छ।

२१अौं शताब्दी सम्म अाईपुग्दा पितृसत्तात्मकता (Patriarchy) र त्यसका दासहरूले राज्य व्यवस्थाको नाममा अाफुलाई संस्थागत (Institutional) गराएको जस्तो देखिन्छ जो लोकतन्त्र (Democracy), मानवअधिकार (Human rights) र सामाजिक न्याय (Social justic) को भजन गाईहिड्ने अत्याधुनिक एवं शक्तिशाली (Modern & powerful) अमेरिकी समाजमा (American society) पनि नदेखिएको भने होईन।  जस्तो शिर्षस्त नेतृ हिलारी क्लिन्टन त्यसका ज्वलन्त उदाहरण हुन सक्छ।

हामी आफै अधिकार सम्पन्न छौं, कसैले कसैसँग अधिकार मागिरहनु पर्दैन। तर हरेक व्यक्तिले पाएको जन्मसिद्ध अधिकार (Inborn rights) कुनै व्यक्ति, समाज वा संस्थाले खोस्दछ वा त्यसबाट विमुख बनाउने कुकार्यमा लाग्दछ भने त्यो सबैभन्दा ठूलो दण्डनीय अपराध वा अपराधीक गतिविधि हो भन सक्ने कि नसक्ने?

 २१अौं शताब्दीमा अाई पुग्दा सम्म पनि नेपालको वर्तमान अवस्था जे छ त्यसको पछाडि नेपाली समाज अाफै दोषी छ। तर नेपाली समाज मात्र दोषी हो भनेर विश्वास राख्नु अव्यवहारीक हुन्छ। नेपाली समाजलाई अनैतिक र अव्यवस्थित बनााउन अन्य वाह्य शक्ति लाागेको छैन भन्नु पनि यथार्थ नहुन सक्छ। 

यो सार्वभौम मुलुक अझ पनि बिग्रिएको छैन तर ऐ को थिति र प्रणाली चाहि  अहित चाहने अान्तरिक र वाह्य शक्तिहरूको अपवित्र गठबन्धनले योजनाबद्ध ढङ्गले दिनानुदिन बिगारी रहेको छ। 

नेपाल सम्बतका प्रवर्तक शंखधर साख्वा:

२०५६ सालमा नेपालकाे राष्ट्रिय विभूति घाेषणा गरीयका  नेपाल संवतका प्रवर्तक शंखधर साख्वाको चर्चा प्रायः नेपाल सम्वतको दिन हुने गर्छ । उनी काठमाडौका एउटा ब्यापारी हुन् । उनी एउटा ब्यापारी भए पनि समाजसेवी थिए ।

तत्कालिन अवस्थाको कान्तिपुर इलाकामा बस्ने साख्वाले गरीव नेपालीलाई ऋणमुक्त गराएको दावी इतिहासविद्हरुको छ । साख्वास्को घर काठमाडौको मरुसत्तलको इलाकामा थियो भन्ने लोकोत्ती रहेको पाइन्छ । उनैले बनाएको चैत्य कंकेश्वरीमा रहेको बताइन्छ ।

राघवदेवको पालामा साख्वाःले नेपालीहरुको ऋण मोचन गरिदिएको खुशीयालीमा वि.सं. ९३६ मा नेपाल संवत प्रचलनमा ल्याइएको एकथरि इतिहासकारहरुको भनाई छ ।

वि.सं. ९३६ मा कान्तिपुर र भादगाउँका जनताको ऋण तिरेर नेपाल सम्बतको थालनी गरेको दावी गरिन्छ । तत्कालीन समयमा शुद्र जातिलाई पशुपतिनाथको मन्दिर प्रवेशमा बन्देज लगाइएको थियो । कान्तिपुरका राजा राघवदेवले शंखधरको योगदानलाई कदर गरी शुद्र जातिलाई पशुपतिमा प्रवेश दिएका थिए ।

केशर पुस्तकालयमा रहेको गोपालराज वंशावलीमा उपलब्ध जानकारीअनुसार ईश्वी सम्वत ८७९ अक्टोेबर २० देखि नेपाल सम्वत सुरु भएको हो । गोपालराज वंशावलीमा संक्षिप्तरूपमा ‘श्री राघवदेव वर्ष ६३ मास ६ श्री पशुपति भट्टारके सम्वत सर प्रवृतिकृता’ उल्लेख गरिएको छ । त्यसबाट राजा राघवदेवको समयमा नयाँ सम्वत सुरु भएको मानिएको छ ।

साख्वाले प्रचलनमा ल्याएको नेपाल सम्बत वि.सं.१९६० सम्म पनि नेपालको सरकारी कामकाजको भाषाका रूपमा प्रयोग गरिएको थियो । तर तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरले नेपाल सम्बतको सट्टामा बिक्रम सम्बतलाई प्रचलनमा ल्याए । सोही प्रचलन नै अहिलेसम्म कायम छ ।

किंवदन्ती अनुसार ज्योतिषहरूले शुभ साइतमा भद्रमती र बिष्णुुमतीको दोभान लखुतीर्थ नाम गरेको नदीबाट बालुवा झिकेर ल्याए त्यो वालुवा सुनमा परिणात हुन्छ भनेर भादगाउँका राजा आनन्ददेवलाई भनेका थिए । सोही बमोजिम राजा आनन्ददेवले शुभ साइतमा बालुवा झिक्न भरियाहरूलाई पठाएका थिए । तर शुभसाइतमा भरियाहरुले ल्याएको बालुवा उनै ब्यापारी साख्वाले भरियाहरुलाई फकाई उनीहरुलाई केही पैसा दिएर आफ्नो घरमा खन्याउन लगाएर राजाका लागि पुनः बालुवा ल्याउँन लगाए ।

नदीबाट निकालिएको बालुवा भोलिपल्ट हेर्दा सुनमा परिणात भएको र त्यही सुनबाट शङ्खधर साख्वाले नेपाली जनताको ऋण चुक्ता गरेको विश्वास गरिन्छ । ज्योतिषहरूको भविष्यवाणी अनुसार चारदिनपछि सो बालुवा सुनमा परिणत भएको र शंखधरले त्यो सुनबाट लोकको कल्याण गर्न भन्दै कान्तिपुर र भादगाउँका जनताको ऋणमोचन गरिदिएको विश्वास गरिएको छ र त्यसपछि राजाको अनुमति लिएर शंखधरले नेपाल सम्बत १ पनि सुरु गर्न सफल भएको इतिहासविद्हरु बताउँछन् ।

यद्यपी जनताको ऋण कोसँग थियो र साख्वाले कसलाई कति ऋण तिरेका थिए भन्ने कुरा भने गौण छ । पशुपति मन्दिरभित्र रहेको शङ्खधरको शिलामूर्तिलाई मध्यपुर थिमिको युवा संस्था ल्याम्हः पुचःको सक्रियतामा तत्कालीन संचार मन्त्रालयअन्तर्गतका कलाकार वत्सगोपाल वैद्यको सहयोगमा शङ्खधरको प्रतिमूर्तिको प्रारुप तयार पारिएको बताइन्छ । उक्त प्रारुप नै साख्वाःको पहिलो तस्विर भएको र ल्यायम्ह पुचःले सोही तस्विर राखेर नेपाल संवत ११०८ मा पात्रो प्रकाशन गरेको थियो ।

चन्द्रसमशेरले हटाएको नेपाल सम्बतलाई नै कायम राख्नुपर्ने माग राखिदै आएको छ । मन्त्रीपरिषदको निर्र्णय अनुसार २०५६ मंसिर २ गते देखि शंखधर साख्वाःलाई नेपालको राष्ट्रिय विभूतिका रूपमा घोषणा गरिएको छ भने एमाओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको सरकारले २०६५ कात्तिक सात गते नेपाल संवतलाई राष्ट्रिय संवत घोषणा गरेको थियो । राष्ट्रकाे नाममा संवत रहेकाे विश्वमै नमुना रहेकाे राष्ट्रिय संवत घोषणा गरिएता पनि हाल सम्म ब्यवहारमा भने आउन सकेको छैन ।

नेपाल संवत् का प्रवर्तक राष्ट्रिय  विभुती संखधर साख्वा: को सालिक रहेको स्थानहरु 

१ पशुपती नाथको मुल मन्दिरको दक्षिण तर्फ ,काठमाडौं 

२ संखधर चोक थिमी

३ धनकुटा 

४ दमक

५ धरान , पुरानो बजार

६ बिराटनगर 

 ७ रुपनगर , सप्तरी -संखधर गेट

 ८ बिरगंज 

९ बुटवल 

१० तानसेन , पाल्पा 

११ पोखरा 

१२ दोलखा  चरिकोट 

१३ किर्तिपुर , बाघ भैरब

१४ किर्तिपुर , जि फाग:( तुंझ्व )

१५ बिष्णुमति  रामघाट, संखधर ता: , काठमाडौं 

१६ लुभु , ललितपुर 

१७ पुलचोक, ललितपुर 

१८ सुनाकोठी , ललितपुर 

१९ शोणितपुर, थानकोट , येँ 

माथी उल्लेखित स्थान बाहेक अन्यत्र  सालिक रहेको भए उल्लेख गरि दिनु हुन सादर अनुरोध

 न्हूदँ ११४१ या सकल नेपामीपिन्त भि्ंतुना 🌹🌹🙏🙏

# स्राेत: समाजिक सञ्जाल ।

स्व. बलराम श्रेष्ठ

नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।

न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥

वि.सं. १९७२ साल पौष ४ गते आइतबार धान्ने पुर्णिामा (Sunday 19 Dec 1915 AD)का दिन खोटाङ जिल्लाको कुभिण्डेमा जन्म भई उदयपुरको चौदण्डीगढी न.पा. बेल्टारमा आज मिति २०७५ कार्तिक शुक्ल द्वितीया २३ गते शुक्रबार (Fri 9 Nov 2018 A.D.) १०३ वर्षको उमेरमा निधन हुनुभएका हाम्रो हजुरबुबा (अजा) स्वर्गीय बलराम श्रेष्ठको आत्माको शान्तिको कामना एवं प्रार्थिव शरिरको विदाई स्वरूप अन्तिम श्रद्धाञ्जली दिन उपस्थित हुनुहुने साथै यो दु:खद घडीमा सोकसंतप्त हामी सोकाकुल परिवारमा प्रत्यक्ष परोक्ष समवेदना प्रकट गर्नुहुने नाता इष्टमित्रमा धन्यवाद प्रकट गर्दछौं।

मैले देखेको स्व. बलराम श्रेष्ठ  ५'६" कदको उचाइ, गहुगोरो वर्णको, वयस्क देखि बुढेसकाल सम्म अन्दाजी ६७ किलो ग्राम तौल भएका पुर्ण स्वास्थ्य भौतिक शरीर भएका हाम्रो हजुरबुबा मात्र नभई हाम्रो निजी जीवनको आदर्श पिता पनि हुनुहुन्थ्यो।

वहाँ लाई चिनेर बुझेर स्मरण गर्दैगर्दा हजुरबुबा भन्दा बढी अनौपचारिक शिक्षा साथै  जीवनदर्शनको गुरु हुनुहुन्थ्यो। सतगुणी मन, वचन र कर्म लाई सदैव संतुलन गर्न सक्ने साधरण र शालीन जीवन रुचाउने वास्तविक मानव स्वभावको हुनुहुथ्यो।

वहाँले आफ्नो होस सम्हाले देखि मृत्युको अन्तिम पल सम्मको दैनिकीमा आफुले आफुलाई वा भनौं आफ्ना इन्द्रियलाई धेरथोर बसमा राख्नु भएको हो। प्रमाण स्वरूप केही महत्वपुर्ण विषयहरू जस्तै;

• अाफुले आफुलाई समयतालिकामा राख्नु,

• सुत्नुपूर्व दिनका कुरालाई दोहोर्‍याउनु र उठ्नुपश्चा हमेशा भगवानको नामवाट आफुलाई एकाग्रता बनाउनु,

• बिहानीको नित्य कर्ममा १५/२० मिनेटको पुजा पाठ लाई महत्वका साथ जसरी लिनुहुन्थ्यो उत्तिकै साँझको जाप पनि गर्नु;

• खेतीपाती बाहेकको आफ्नो समय एकादशीको उपवास बस्ने लगायत धर्मग्रन्थ वाट जीवनदर्शन, इन्द्रियको गुणदोष, तन-मनको शान्ति र साहित्य सोच साथै आफुमा एक असल मानव स्वभावको विकास गर्न लागिरहे;

• पहाडी भेगका बटुवालाई निशुल्क टेक्ने लौरो (आफैले जंगलबाट बनाएर) उपलब्ध गराउनु देखि बाटोमा हिडने उड्ने पशु-पन्क्षी लाई बाह्र मास पिउने पानी डुँडमा राखीदीनु मात्र नभई आफुले बसोबास गरेको हरेक गाउँका केही ठाउँमा वर-पिपल भएको शीतल चौतारा बनाउनु;

• जीवनको अन्तिम क्षण सम्मा होसमा रही वादशाही ईच्छा मृत्युवर्ण जस्तो;

• श्रम गर्दा श्रमिक, लोभमा जोगी, दैनिकीमा योगी, जे भएपनि आनन्दको भोजन ग्रहण गर्ने, रोगलाई कहिले निम्तिन नदिने शारीरिक स्वास्थ्यमा बादसाह हाम्रा पितामह;

सम्मान, नैतिकता, अनुशासन, सद्भाव, मानवता र सत्य लाई नै धर्म मान्ने स्व. बलराम श्रेष्ठ (हरेराम बाजे) मेरो हजुरबुबा(अजा) मात्र नभई मेरो निजी जीवनको पहिलो प्रेरणाको श्रोत र आदर्श पुरूष पनि हुन् । हजुर प्रतिको मेरो सम्मान, मायाँ र सम्झना एवं हजुरको विचार, त्यो हाँसो, त्यो स्वभाव, त्यो जीवनशैली म आफु रहेसम्म स्मरणीय रहनेछ र अनुयायी बन्नेछु।

हजुरलाई हामी कहिले बिर्सने छैनौं र हजुरको साथ स्वरूप हजुरले दिनुभएको आशिर्वाद सदैव रहोस्...

अपघात मायाँ!

वनभोज

 नेपाली काङ्ग्रेसको भातृसंस्था ने.अा.ज.संघ- क्षेत्रीय कार्यसमिति, ने.त. दल- क्षेत्रीय  कार्यसमिति, नेवि संघको संयुक्त अायोजनामा अाज मिति २०७६ कार्तिक २३ गते शनिबार भएको नेपाली काङ्ग्रेस वनभोज कार्यक्रम-२०७६ मा नेपाली काङ्ग्रेसले बोकेको अादर्श, मूल्य र मान्यतामा गहिरो विश्वास राख्दै प्रजातन्त्रको रक्षार्थ हरदम तैयार रहनुहुने लोकतन्त्र प्रेमीहरू सहभागी हुनुभएका चौदण्डीगढी नगरपालिकाका नेपाली काङ्ग्रेसीजनमा विशेष धन्यवाद प्रदान गर्नै पर्ने हुन्छ।

समयको व्यस्तताका बावजुत ३ सयको हाराहारीमा उपस्थित हुनुहुने यहाँ हजुरहरू सम्पुर्णमा विशेष #जयनेपाल साथै उक्त कार्यक्रममा चाहाना हुदादहुदै परिस्थिति र बाध्यताले उपस्थित हुन नसक्नुहुने यहाँहरूमा फेरि पनि त्यो संयोग अाउनेछ भन्दै अपेक्षा गर्दछौं।

मित्रता

 प्रिय भनाउदो तर मूर्ख मित्र संगको दोस्ती अनि लोकतान्त्रिक भनाउदो तर छुद्र छिमेकी मुलुकको ईमान एकै जस्तो..

नेपाल र नेपालीहरूलाई नेपाली भनाउदाहरूले खाँदा हुन्छ भने अलिकति छिमेकीले खाँदा र छिमेकीले लाँदा मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने मुद्दामा थोरैपनि तिनै नेपाली भनाउदा गम्भीर नदेखिनु लाई लम्पसारवाद हो होईन भन्न मिल्ने कि नमिल्ने!

 "कम्युनिष्टको गर्भबाट जन्माईएको तिमी लोकतान्त्रिक समाजवादको सन्तान हौ"

एकीकृत माक्र्सवाद लेनिनवाद भनेर चिनिने नेपालको ठुलो दल तत्कालीन #एमाले ले बोकेको मदन भण्डारीको "जनताको बहुदलिय जनवाद" मा कतै पनि कम्युनिष्टको अादर्श र सिद्धान्त झल्कदैन, अर्थात अाफैमा लोकतान्त्रिक विशेषता पर्याप्त बोकेको छ। अाजसम्म कम्युनिष्टले प्रजातन्त्रको गर्भ लाई लुकाएर राखेको एक्काइसौं शताब्दीको सबैभन्दा ठूलो छल थियो। माक्र्सवाद र लेनिनवादको गर्भ भनेर अाम नेपालीलाई विश्वास दिलाउन सक्नु पनि कम चुनौतीपूर्ण थिएन।

तत्कालीन एमालेले बोकेको प्रजातन्त्रको गर्भको जिम्मा माअोवादी नामक प्रचण्डपथले लिएको छ, जसको जन्म भईसकेको छ। न्वारान पनि भईसकेको छ। शिशु भएकै कारण राजकाज र शासनमा दक्षता नभएको हो। त्यो गुलियोमा लालचीपना देखाउने नाबालकपना, अबोधपनालाई पनि केही समयकालागी सहर्ष स्विकार्दछौं।

महामानव वि.पि कोईरालाको सल्लाहमा भान्जेभाईले स्थापना गरेको कम्युनिष्ट पार्टी र नेका सभापति अादरणीय शेरबहादुर देउवाले हप्काउदै, अंगाल्दै, सम्हाल्दै  ल्याउनु भएको प्रचण्डपथ र उनकी छोरी हामी र हाम्रो लोकतान्त्रिक रगतको नाता भन्दा न बाहिरको, न त लोकतन्त्र देखि धैरै टाढाको दूरीमा छ।

नेपालमा रहेको प्रजातान्त्रिक पार्टी (नेपाली काङ्ग्रेसको) को विकल्प अझ उदार लोकतन्त्र र उदार लोकतान्त्रिक सिद्धान्त, अादर्श र पार्टी नै हो। हामी नेपाली जनतामा हजुरहरू प्रति पुर्ण विश्वास छ, अाशा छ...

माक्र्सवादले बोकेको त्यो कम्युनिष्ट, त्यो साम्यवाद, त्यो वर्गीय संघर्ष संग तिम्रो अाफ्नै दुरी बढेको अाभाष हुँदैन र? जुन परिचय र परिचयपत्र लिएर हिड्दैछौ नी, त्यो नाममात्रको हो, होईनभने DNA परिक्षण गर तिमीमा पनि सारा नेपाल र नेपाली काङ्ग्रेसले खोजेको, चाहेको जस्तै समाजवादी व्यवहार छ, लोकतान्त्रिक मन छ।

अाफुलाई भेडा सम्झीने तिमी बाघको डमरू हौ। अाफुलाई चिन, नेपाल र नेपालीलाई सुहाउने तिमी कम्युनिष्टको गर्भवाट जन्म दिईएको लोकतन्त्रको सन्तान हौ। लोकतान्त्रिक समाजवादको विरासत हौ।